
Díli, 31 Marsu 2026 – Estudante Universitáriu Timor-Leste (EUTL) hato’o nia agradesimentu ba ema hotu iha rai laran no rai liur ne’ebé kontribui luta hamutuk EUTL hodi halakon Lei Pensaun Mensal Vitalisia (LPMV), hafoin lei ne’e promulga hosi Prezidente Republika hodi produz efeitu.
Benefisiárius sira halo keixa ba Provedoria Direitu Humanus no Justisa (PDHJ) nune’e pedidu husi PDHJ husu tribunal deklara inkonstitusional hotu-hotu artigu husi lei, inklui revogasaun pensaun vitalisia no posível retroatividade.
Portavoz EUTL, Natalisio Nunes Martins, hateten Estudante Universidade Timor-Leste (EUTL) hato’o hamenus gratidão ba ema hotu ne’ebé partisipa direta ka indireta iha luta ne’e, inklui juventude, veteranu no kamada sosial, tanba suporta no kontribuisaun sira importante hodi salva estadu husi kolapsu no defende direitu povu Timor-Leste.
“EUTL hakarak hato’o ba publiku vizilansia kona-ba luta prolongada hodi forma futuru movimentu akademiku ne’ebé pozisiona ho ativismu extraparlamentar, hodi luta kontra injustisa no defende direitu no interese povu maubere nian,” dehan Natalisio liuhusi konferénsia imprensa iha kampus sentral UNTL
Ekipa Legal EUTL, lideradu husi Cristovão Mau-To, hatama karta ba Parlamentu Nasional (PN) iha 25 Setembru 2025 hodi alerta katak lei ne’e la viola Konstituisaun, maibe karta ne’e hatama detalhadu hodi solisita revogasaun total ka no evita aplika retroatividade ba kotuk sira ne’ebé simu pensaun vitalisia hahu husi primeiru lejislatura mai to agora ne’e.
Cristovão Mau-To hatutan, Prezidente Republika (PR) promulga lei ho efeitu retroatividade hodi hakotu benefisiárius sira, Estudante Universidade Timor-Leste (EUTL) konsidera lei ne’e la viola Konstituisaun, tanba la husu sira atu fo fila osan ne’ebé simu ona.
“Lei Pensaun Mensal Vitalisia la hetan proteksaun husi Konstituisaun tanba efeitu retroatividade, nune’e fo seguransa ba direitu fundamental povu,” nia dehan
Iha 24 Outubru 2025, Provedoria Direitus Humanus no Justisa (PDHJ) hatama pedidu kompletu ho 32 pajina atu tribunal deklara inkonstitusional hotu-hotu artigu ne’ebé preve revogasaun pensaun vitalisia, tanba ne’e EUTL haree katak tribunal sei deklara konstitusionalidade lei ne’e hodi estabelese efektividade juridika, nune’e mosu previne sira ne’ebé la aplikavel retroatividade.
Portavoz EUTL Baze UNITAL Cedelizio Moniz dehan katak luta halakon Pensaun Mensal Vitalisia iha istória sosiedade no povu Timor-Leste mak foin, tanba votu unaniminidade iha Parlamentu Nasional (PN) fó susesu ba halakon lei, maski ezijénsia sira iha solusaun, luta EUTL kontinua hanesan movimentu ekstra parlamentar hodi defende direitu povu.
“Bainhira Prezidente Republika la afavor hodi hamoos lei ho efeitu juridiku hodi publika iha Jornal Republika, tribunal rekursu deklara iha publiku tanba ejisténsia husi EUTL,” dehan Cedelizio Moniz iha kampus-sentral UNTL.
Cedelizio Moniz konklui luta EUTL hato’o kultura foun husi resisténsia ne’ebé mostra determinasaun hodi hatudu sinal ba sosiedade, tanba nune’e durante manifesta resisténsia, ema sira foin halo presuensa hodi defende susesu, haree korajen no kontribuisaun husi Timoroan estranjeiru ne’ebé suporta EUTL atu hato’o benefísiu ba povu.
Jornalista : Mateus F. de Deus