Dili 11 Maio 2026-Komunidade Afetadu halo koperasaun ho parte Governu maibe governu mak la iha koperasaun ho komunidade ne’ebé afetadu tanba ekipa konjunta husi Ministru Obras Publika (MOP) halo markasaun la tuir ekipa Sekretariu Estadu Asunto Toponomia no Organizasaun Urbana (SEATOU) nian ne’ebé iha Suku Manleuana, Postu Administrativu Dom Aleixo, Munisipiu Dili
Porta-Voz, Amaro de Oliveira hateten, iha tinan 2025 ekipa konjuta husi Ministru Obras Publika (MOP) no Terras Propriedade hodi halo markasaun foun no la tuir markasaun ne’ebé husi Sekretariu Estadu Asunto Toponomia no Organizasaun Urbana (SEATOU) nian
“Iha Dezembru 2025 Ekipa Konjunta MOP, no Terras e Propriadade mai hodi halo markasaun foun ida, bazea diskusaun entre komunidade afetadu no Sekretariu Estadu Germano Brites katak estrada ne’e ho ninia medida metru 19 (tanba estrada halo jalur rua mak hanesan; estrada ninia lolon/badan jalan metru 6,5 centi, Trotoar ema lao ne’e kona metru 2, baleta ho besi no fasilidade be’e moos kona metru 1). Nune’e iha data ne’ebe hanesan ekipa konjunta mai tau markasaun ho piloks koor kinur ho medida metru 5,20 centi ba Uma afetadu sira hahu husi Eskola Pelican Grammar School ba to’o eskola Canossa-nian Portaun oin” dehan Porta-Voz Amaro de Oliveira iha nia residensia Manleuana Canosa Has Laran
Alende ida ne’e ekipa sira halo markasaun tuir mai ne’e komunidade kumpri no sobu rasik idak-idak nia uma
“Depois ekipa halo markasaun, iha loron tuir mai ne’e komunidade rasik maka ida-idak iha konsensia hodi muda ninian sasan no sobu rasik ninia uma, no laiha ekipa autoridade seguransa ruma mak akompaña, no ne’e hatudu katak komunidade koopera duni”
Nia hatutan, iha loron 30 marsu 2026 ekipa husi Ministru Obras Publika (MOP), Terras Propriedade no Sekretariu Estadu Asunto Toponomia no Oragnizasaun Urbana (SEATOU) ho ekipamentu pezadus akompaña ho seguransa sira tun halo kedan asaun hodi sobu moru husi kompaña Nerio nian antes nain to’o
“Iha loron 30 fulan Marsu tinan 2026 Ekipa Konjunta MOP, Terras e Propriadade no SEATOU mai kedas ho ekipamentu pezadus no autoridade seguransa polisia hodi hahu sobu dadauk ona moru Kompaña NERIO nian ne’ebé ninian nain rasik mos admira tanba nein karta koñesementu husi ekipa refere. Maibe teki-teki ekipa refere mai sobu dadauk ona molok kompaña nain to’o mai. Maibe iha loron 31 fulan Marsu tinan 2026 Ekipa Konjunta MOP, Terras e Propriadade no SEATOU nafatin mai ho ekipamentu pezadus no autoridade seguransa polisia kareta rua no korpus seguransa pesoal mos kareta rua hodi obriga komunidade sira tenki sai kedas para fo tempu ba makina pezadu sira hodi halo servisu” Amaro haktuir
Enkuantu, iha momentu ne’e ekipa konjunta halo markasaun foun fali fali hodi sobu liu tiha husi parte estrada sorin los nian maka kona kedas metru 11.60 sentimus kompara fali markasaun ne’ebé ekipa konjunta tau iha fulan Dezembru 2025 ho ninia luan metru 5,20 centimus la hanesan iha tinan kotuk ne’e
Iha loro 27 Abril 2026 ekipa hamutuk ho kompaña kaer obra refere halo markasaun ba rin elektrisidade no atu kontinua cor moru maibe komunidade hapara tanba kompaña refere halo kleuk no ke’e liu ba kona komunidade sira nian rai pedasuk no kona komunidade ninian uma temporariu ne’ebé foin hari’i ne’e.
Ho razaun hirak ne’e mak komunidade la-simu no halo empoderamentu temporariu hodi eziji kompaña ke’e lurus de’it tuir markasaun ne’ebé iha ona.
Nia hateten, aktu sira komunidade afetadu la satisfas ho desizaun ne’ebé Sekretariu Estadu Asunto Toponomia no Organizasaun Urbana (SEATOU) la konsisten ho sira nia promesa, tanba ne’e povu kbiit laek triste ukun nain la solusiona preokupasaun husi povu kiik nian
“Ho aktus hanesan ne’e mak komunidade afetadu sira la-satisfaz desizaun husi sekretariu estadu ho ninia ekipa ne’ebe la-konsisten ho sira-ninian promesas. No sorin seluk hanesan povu kbi’it laek no lian laek senti triste tanba lideransa topu ida mak nunka solusiona povu ninia prekupasaun liu halo enkontru ho ekipa konjunta durante iha tinan rua nia laran hahu husi Dezembru 2024 to’o Marsu 2026, ne’ebé povu babain sira lakon enerjia, lakon tempu, husik ninia atividade hanesan negosiante ambulante sira, nune’e mos parte husi estadu gasta osamentu estadu no tempu ba ema grupu ka rasa balun ninia interese privadu no hahalok bandalizmu nian neʼebé mak laiha neon ba ninian povu rasik” tenik nia
Komunidade afetadu husu ba Parlamentu Nasional (PN) liu-liu komisaun E ne’ebé trata asunto infraestrutura hodi hare ba komunidade afetadu husi Suku Manleuana no halo dialogu ho komunidade afetadu sira
Entretantu husu mos ba Provedoria Direitus Humanus no Justisa (PDHJ) hodi kondena aktu sira husi ekipa konjunta tanba la iha planu apropriadu ida ne’ebé ho justu ba dezenvolvimentu nasional nian
Jornalista: Aniceto da Silva