Varanda / Nasionál / CNJTL Lakohi Reativasaun Arte Marsiais iha 2027, Husu Atu Adia ba 2028

CNJTL Lakohi Reativasaun Arte Marsiais iha 2027, Husu Atu Adia ba 2028

DILI, 30 Outubru 2026–Konsellu Nasionál Juventude Timor-Leste (CNJTL) rejeita reativasaun arte marsiais iha tinan 2027 no propoin ba Governu atu adia prosesu reativasaun ne’e ba tinan 2028, ho konsiderasaun katak presiza prepara uluk kondisaun sosiál no mekanizmu kontrolu ne’ebé forte hodi garante pás, estabilidade no unidade nasionál, no evita juventude sai instrumentu polítiku ka envolve iha konflitu no violénsia iha komunidade. 

Presidente Consellu Juventude Dili, Manecas Lobo dos Santos hatete katak, Consellu Nasional Juventude Timor-Leste (CNJTL) sai hanesan organizasaun ne’ebé mahon ba juventude Timor-Leste sira ne’ebé mai husi Organizasaun Juventude Resistensia, kaer metin prinsipiu Ukun Rasik An hodi hametin estabilidade no unidade nasional iha nasaun demokrasia ida ne’e  

“Consellu Nasional Juventude Timor-Leste nu’udar organizasaun ambrela ou sumrinha ba juventude sira hotu, ne’ebé mak mai husi Organizasaun Juventude Resistensia, kaer metin ba Prinsipio Ukun rasik An asegura no mantein Paz Estabilidade no Unidade Nasional. Consellu Nasional juventude Timor- Leste, ho ondra no Gloria hakruk ba Heroi Matebian sira ne’ebé mak fo ona Isin Ruin no Raan ba Liberta Patria ho mehi boot ba Liberta Povo Timor- Leste iha prosesu ukun rasik an. ho nune’e liu husi konferensia imprensa ida ne’e consellu nasional hakara hato’o nia pozisaun ba dekretu lei nú 9/2026 ne’ebé maka promulga ona husi exelénsia presidente republika atu reativa arte marsiais fila fali iha Timor-Leste” dehan Presidente Consellu Juventude Dili, Manecas Lobo dos Santos liu husi komunikdau imprensa iha nia knar fatin Farol Dili 

Presidente Consellu Juventude Dili hatete katak,  husu ba joventude feto no mane ne’ebé iha teritoriu Timor laran tomak atu labele involve iha konflitu ne’ebé asaltu malu iha fatin-fatin.

“CNJTL husu ba Juventude Feto no Mane iha teritorio Nasional hahu husi Aldeia, Suku Posto no Municipio atu labele involve iha Konflito, Aktus no Pratika krime sira ne’ebé mak sempre Asalta malu, Tuda malu, baku malu, iha nasional to remotas, liu-liu iha tempo loron boot ferias nasional hanesan finadu fila ba knua hodi la lori esperansa maibe lori deit odio no Vingansa hamosu situasaun la konfortavel ba komunidade iha knua sira” nia hatete 

Nia afirm katak, ba lideransa organizasaun arte marsiais no rituais iha Timor-Leste atu kontrola membru sira hodi labele uza atributu arte nian iha fatin publiku hodi hamosu aktu krime violensia no konflitu iha fatin publiku sira 

“Husu ba Lideransa masimu Organizasaun arte marsial no arte rituais iha nasaun Doben Timor-Leste hotu-hotu atu bele kontrola masimu ita boot sira membro sira ne’ebé mak involve iha arte marsiais liu-liu utiliza atributu arte marsiais rituais iha publiku halo aktus violensia krime no temi naran husi organizasaun arte marsial ou arte rituais favor kontrola masimu ho medida ne’ebé rigorizu ba membru hirak ne’ebé be mak laiha Disiplina hodi la promove asegura no Paz iha familia Bairo, Suku posto no Munisipio iha teritorio timor leste” nia afirma 

Manecas Lobo hatete katak, lideransa polítika sira labele uja joventude sira sai instrumentu polítiku hodi atinji objetivu iha eleisaun. Tanba ne’e husu ba Komisaun Reguladora Arte Marsiais (KRAM) hodi foti desizaun ne’ebé rigorozu ba membru arte marsiais no rituais sira. 

“Husu ba lideransa Partido politiku sira hotu ne’ebé mak iha Timor-Leste atu para ona no labele uza arte marsiais no arte Rituais liu-liu juventude sira hodi atinji deit imi nia objectivu iha Elisaun, favor hare no konsidera juventude Feto no Mane nu’udar jerasaun kontinuador, Esperansa futuru rai ida ne’e nian no sei la sai hanesan Instrumento Politik hodi lahatuur edukasaun Sivika no Edukasaun Sidadania ne’ebé mak adekuadu ba joven sira rasik.” 

CNTL husu ba Komisaun Regulador Arte Marsiais (KRAM) atu foto desizaun ne’ebé rigorozu ba membru arte marsiais sira ne’ebé involve iha konflitu ne’e halo xamada ida ne’ebé forte liu  

“Consellu nasional husu ba Komisaun reguladora arte marsiais (KRAM) atu hola desizaun ne’ebé rigorozu atu bele fo sansaun ne’ebé mak forti ba membro arte marsiais ka arte rituais ne’ebé mak involve iha konflito, violensia no krime ne’ebé maka organizadu ” nia hatete 

Consellu Nasional Juventude Timor-Leste (CNJTL) husu ba autoridade seguransa no defesa atu hasae intensivamente Defeza iha area rurais, remotas, Postu no Munisípiu ligadu ho loron ferias nasional finadu nian ne’ebé sai ona referensia ba tinan-tinan sempre mosu konflitu iha komunidade sira iha knua. 

Manecas Lobo haktuir katak, Governu Timor-Leste atu reativa arte marsiais no rituais presija mak CNJTL propoin halo uluk ramun ka rede ida ne’ebé hanaran juventude AMAR hodi halibur lideransa organizasaun arte marsiais no membru sira juventude bairo, estudante no parte igreja, juventude partidu politiku hodi garante estabilidade Paz no amizade iha bairo laran  

“Husu ba governu Timor-Leste bainhira atu reativa arte marsiais no arte rituais presija uluk kondisaun mak hanesan organizasaun Resistensia propoin hamosu uluk ramun ka rede ida ho naran juventude AMAR atu bele aruma lider no membru hotu husi organizasaun arte marsiais, arte rituais juventude bairo, juventude estudantil parte igreja, juventude partidu politiku atu kontinua konslida Paz no estabilidade hodi garante estabilidade nasional iha Timor-Leste” nia informa 

Alende ida ne’e mos husu ba Juventude  sira ne’ebé involve iha arte masrsiais no rituais iha bairo ne’ebé nafatin kontinua  involve iha krime aktus no evidénsia organizasaun juventude rezistensia sei kordena ho autoridade seguransa no lokal sei halo atuasaun direita hodi ba tuir prosesu legal.

Consellu Nasional Juventude Timor-Leste (CNJTL) nia rekomensaun katak la aseita reativasaun arte marsiais iha tinan 2027, ne’ebé CNJTL propoin atu reativasaun ne’e iha tinan 2028, hodi bele kria kondisaun ne’ebé nune’e labele fo espasu joven sira hodi ataka malu destroi malu iha fatin publiku sira liu-liu komunidade sira nia uma mak sai vatima ba akontesimentu sira ne’e  

Jornalista: Aniceto da Silva 

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top