
Lautem, 9 Setembru 2026-Estudante husi Universidade Nasional Timor Lorosa’e (UNTL) liu husi Fakuldade Ciensia Sosiais e Politika, Departamentu 6 iha Tinan 2026 ne’ebé halao Estagio Servisu Sosial iha Suku Baduro Bairo Sika, Postu Administrativu Lautém, Munisípiu Lautém.
Representante Xefe Grupu, Sekretaria Xinoca Xavier hatete, objetivu husi estajiu Servisu Sosial ne’e prosesu estudu institusional ne’ebé aprende husi teoria durante tinan haat aula tanba ne’e atu kompleta estudu presiza pratika komunitariu iha base liu husi Servisu Sosial hamutuk ho komunidade iha Suku Baduro Bairo Sika ne’e.
“Objetivo husi estajiu nee mak Liu husi Prosesu estudu institusional ne’ebè ami aprende teoria durante tinan tolu balun tinan haat iha aula ne’ebè atu kompleta Liu tan presiza pratika no apar ho realidade sosial ne’ebè iha base ho ida ne’e liu husi UNTL FCSP ne’ebè kompostu husi Depar neen maka halao estajiu iha Suku Baduro Bairo Sika” dehan Sekretaria Xinoca Xavier, iha Suku Baduro Bairo Sika liu husi Via WhatsApp
Xinoca Xavier dehan, estudante husi Universidade Nasional Timor Lorosa’e (UNTL) ne’ebé husi Administrasaun Fakuldade Ciénsia Sosiál no Politika (FCSP) mak desloka ba suku Baduro iha Bairo Sika, tanba suku Baduro komunidade iha problema sosial barak mak sira hasoru nune’e estudante sira tun terrenu hamutuk ho autoridade suku hodi hare problema no buka solusaun ba problema ne’e.
“Husi Administrativamente FCSP nia mak desloka ami mai iha Suku Baduro Bairo Sika no ami simu atu halao estajiu tamba ami konsidera iha problema sosial barak mak komunidade Baduro Sika hasoru ho ida ne’e dudu ami hakarak estajiu iha iha Baduro Sika atu hare kauza husi problema sosial sira ne’e hamutuk ho autoridade no perte relevante sira oinsa bele rezolve problema sira ne’e” nia dehan
Estajiadu Estudante Universitáriu Timor Lorosa’e (UNTL), husi Fakuldade Ciensia Sosiais e Politika (FCSP) halo servisu sosial iha suku Baduro Bairo Sika ne’ebè planu atividade rua mak ida Non-Fisiku no Fisiku.
Xinoca esplika, atividade Non-fisiku mak fo kapasitasaun ba komunidade, sensibilizasaun no levantamentu dadus, no mos halo seminariu no diskusaun grupu sira.
“Hanesan ami nia atividade Servisu Sosial ne’e ami sei halo maka hanesan iha ne’e ami mensiona iha ne’e atividade non Fisiku, Atividade non-fisiku maka hanesan atividade ida ne’ebé ami la existe forsa fisiku maibe foku liu ba koñesimentu no konsiensia kapasitasaun ba komunidade, ezemplu hanesan ami fo peskiza levantamentu dadus halo sensibilizasaun fo formasaun depois halo sosializasaun no programa sira ami halo mos seminariu no diskusaun grupu iha komunidade nia leet” Xinoca esplika
Nia haktuir, Iha parte Fisiku ne’e hamutuk ho komunidade sira hodi halo fatin liseiru, plaka, limpeja jeral no mos kampu futsal hodi monta redi ho besi rin haleu kampu futsal nian.
“Depois iha mos atividade ida atividade Fisiku, atividade fisiku mak hanesan atividade ne’ebé ezize forsa no asaun forsa iha terrenu hodi fo kontribuisaun asaun konkretu ba komunidade ne’e mak hanesan ami hamutuk ho komunidade ami sei halao atividade fisiku sira hanesan halo liseiru fatin ida ne’e mak hanesan ami planu katak ami sei rai hela hanesan rekordasaun ida ba iha Sede Aldeia ami hela ba ne’e, ne’e mak hanesan ami halo liseiru ho plaka pois hanesan ami halo limpeza Jeral depois ajuda komunidade sira depois ajuda suku nia atividade sira hanesan atividade fisiku sira halo kampu agora dadaun ami Servisu hela kampu no semana oin mai ami sei dada redi haleu kampu ne’e” nia haktuir

Nia akresenta, Estudante sira mos iha planu atividade extra no jogu amizade ne’ebé atu hametin relasaun kultural husi estudante estajiadu ho komunidade sira iha Suku Baduro, Bairo Sika
“Depois ami iha tan atividade mak hanesan atividade extra ida ne’ebé mak atividade rekreativu no kultural atu hametin relasaun entre ami estudante estgiadu sira ho komunidade sira liu-liu ba iha komunidade suku Baduro iha Bairo Sika ida ne’e iha Sede Aldeia ida ne’e, hanesan ami halo jogu amizade iha mos hanesan komemorasaun boot balun ami sei hamutuk ho komunidade sira hodi komemora ne’e, depois hansa apresentasaun relatoriu ba komunidade sira atu nune’e hanesan ami bele fo sai rejultadu peskiza ne’ebé mak sefi suku ho komunidade iha fatin estajiu ida ne’e” Xinoca Xavier akresenta
Entretantu, Estudante halao Estagio Servisu Sosial iha Suku Baduro Bairo Sika ne’e kada ema ida hatama osan $.75.00, tanba estudante hamutuk 21 ne’ebé montante osan $1.575. Estudante Estajiadu sira garante katak montante osan ne’e sei jere to fulan rua
Estudante Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), Fakuldsde Ciensia Sosiais e Politika (FCSP) ne’ebé Departamentu 6, no estudante hamutuk 21 mak halo estagiadu iha suku Baduro, Bairo Sika durante fulan rua husi fulan Setembru too Outubru tinan 2026
Jornalista: Aniceto da Silva