
Dili 08 Maio 2026-Cruz Vermella Timor-Leste (CVTL) Komemora loron mundiál Cruz Vermella internasionál ba dala 198 hamutuk ho Banku de sangue husi Hospital Nasional Guidu Valdares (HNGV) hodi halo doasaun ran nune’e bele salva pasiente sira ne’ebé dadaun ne’e halo heka tratamentu no presiza ran iha ospitál
Vise-Presidente Cruz Vermella Timor-Leste (CVTL), Marçal Freitas Mango hatete, ohin Cruz Vermello Timor-Leste, servisu hamutuk Cresente Vermello komemora loron Cruz Vermello Internasionál nian ne’ebé kada tinan monu iha loron 8 de Maio iha tinan 1928, tanba ne’e Cruz Vermello Timor-Leste halo kooperasaun ho Banku de Sangue iha Hospitál Nasionál Guido Valadares (HNGV) halo doasaun ran hodi salva pasiente sira ne’ebé dadaun ne’e baixa iha ospitál.
“Entaun ohin ita iha nasaun 198 iha mundu tomak ita selebra ida ne’e hanesan loron Cruz Vermello Internasionál nian loron no ba ita hotu loron ne’ebé iha Timor-Leste komemora hodi relembra fila oinsá ita ba atende ema iha sosiedade nia leet no komunidade sira iha baze, kona ba sofrimentu iha baze,” dehan Vise-Presidente CVTL, Marçal Freitas Mango ba Jornalista sira iha, Salaun CVTL, Formoza

Nia dehan liu-liu mak bainhira mós asidente no dezastre sira oinsá mak Cruz Vermello Timor-Leste (CVTL) bele halo atendimentu Primeiru sokorru ba situasaun sira ne’ebé akontese
“Liu-liu mak asidente sira no rai halai ne’e sa’e no anin bo’ot kona ba dezastre nian no kona ba atendimentu Komunitáriu ninian ne’ebé mak presiza Kruz Vermello nia tulun hodi apoiu primeiru sokorru ba sira,” nia dehan
Alende ne’e Cruz Vermello Timor-Leste (CVTL) halo servisu hamutuk iha Banku de Sangue iha Hospoitál Nasionál Guido Valadares halo doasaun ran hodi tanba pasiente sira presiza ran bele liu husi doasaun ran ida ne’e
“Ita halo kooperasaun ho Banku de Sangue no Banku de Sangue mak halo sosilizasaun sira-nia atividade kona ba oinsá mak buka ran, iha Timor ita presiza ran barak mais ita fó ran menus, tanba dala ruma ita nia familia ruma ne’ebé maka iha ospitál telefone ho emerjénsia mai iha CVTL, dehan señór ami presiza ran, maibé família mai fó ran ta’uk,”nia informa.
Tanba família barak hanoin bainhira ba halo doasaun raan sira nian bele tun fali no balun dehan sira bele bokur fali, mais progama Cruz Vermello Timor-Leste ho Banku de Sangue ninia
“Mak ita fó raan turun ida ba ema ida, salva ema ida nia vida mais ita la fó ran ba ema ida-ida lakon ema ida nia vida” nia informa.

Iha fatin hanesan Xefe Departamentu Banku de Sangue iha Hospitál Nasionál Guido Valadares (HNGV), Alexandrino Mendonca informa, objetivu husi doasaun ran ida ne’e hodi komemora loron mundiál Cruz Vermello internasionál nian, hanesan sira nia tema hatete, salva vida.
“Doasaun ran ne’e mak hola parte iha salva vida ida ne’e importante tebes imajina de’it bainhira ema ida ran fakar mak, ran la iha para salva nia entaun nia bele hakotu nia vida, ne’ebé vizaun ida ne’ebé ke CVTL tau iha ne’ebá aserta ho atividade doasaun ran ne’ebé mak sira halo iha ne’e,” dehan Xefe Departamentu Banku de Sangue HNGV, Alexandrino Mendonca
Nia dehan sctok ran ne’ebé dadaun ne’e iha Banku de Sangue, konserva ba iha Banku de Sangue hodi hala’o atendimentu minutu ba minutu no oras ba oras no loron-loron, maibe ran sai tenke tama fali.
Tanba ne’e Totál ran ekipa ohin dadersan halo doasaun ran hamutuk %.81 ho tipu ran A.22, B.20, AB.15 no 0.24
“Totál raan ne’ebé mak ohin dadersaan ekipa sira relatá mai ami registu ne’e mak hamutuk 81%, tiru raan A 22, tipu raan B 20, tipu raan AB 15, no tipu ran O 24, ida ne’e mak dadaun ne’e ita konserva iha ne’ebá para hodi halo atendimentu ba pasiente sira ne’ebé mak presiza,”nia dehan.
Nia akresenta, raan ne’e la permanente ho montante sira hanesan ne’e tanba komforme ba nesesidade husi doutór sira ne’ebé indika ba iha Banku de Sangue.
“Sé pasiente ne’ebé mak presiza raan barak entaun sai mós tenke barak, mais tenke kontinua nafatin família no voluntáriu sira mai nafatin halo doasaun ran para hodi garante katak stock ran iha banku de sangue ne’e nafatin iha para atu atende no salva pasiente sira ne’ebé mak baixa iha Hospitál Nasionál Guido Valadares,”nia esplika.
Nia informa tuir dadus ne’ebé Banku de Sangue iha kada loron Banku de sangue sempre oferese ran plastiku hamutuk 40 ba sala sira ne’ebé mak iha Hospitál Nasionál Guido Valadares
Enkuantu iha timor ran ne’ebé barak liu mak ran tipu 0, A no AB ne’e mak presiza barak iha Timor-Leste no defisil liu mak tipu ran ne’ebé ligasaun ho negativu.
“No ran ne’ebé mak ita Timor presiza barak liu mak ran ho tipu O, tuir mak A, no B no ikus liu mak AB, no tipu ran ida ne’ebé mak difisil ita atu hetan mak tipu ran ligasaun ho negativu, maioria ema estranjeiru tolu ran insure negativu ne’e maioria ita Timor la iha, ita Timor maioria insure ne’e positivu hotu, maibé ita bele iha tipu ran A,B, AB no O ita hotu-hotu nia tipu ran mak ida ne’e mais tama ba resure ona, ne’e ita diferente ho parte seluk,” nia Konklui.
Entretantu tuir dadus ne’ebé iha voluntáriu husi Cruz Vermello Timor-Leste (CVTL) hamutuk na’in 30 mak halo doasaun ran hodi komemora loron mudiál Cruz Vermello Internasionál ba dala 198 iha mundu.
Jornalista: Aniceto Da Silva