Dili, 29 Agostu 2026-Joventude Rezisténsia hato’o kritika ba deklarasaun Arif Abdullah Sagram, ne’ebé hato’o liu husi media sosial ho liafuan “Timor-Leste Tiba-tiba Merdeka” ne’e konsidera atu dezvaloriza luta no sofrimentu Povu Maubere durante tinan 24, liuhusi prosesu rezisténsia ba ukun-an no restaurasaun independénsia Timor-Leste.
Portavoz Joventude Rezisténsia, Alito Rambo hatete, hakarak atu halo klarifikasaun ba públiku kona ba posisaun Amizande Rezisténsia Arif Sagram nia uma iha loron hirak liu ba, tanba ho liafuan balun liu husi media sosial ne’e Arif Abdullah Sagram tenta atu dezvaloriza ba povu maubere nia luta durante 24 anos ne’e
“Bainhira ami haree notisia iha média sosiál ne’ebé iha fulan hirak liu ba irmau Arif Sagram halo entrevista, iha entrevista ami sita nia palavras balun, ne’ebé ami konsente katak irmaun Arif Sagram tenta atu inogra, dez respeitu no dezvaloriza luta povo maubere nian, no joventude rezisténsia sira nian iha okupasaun Indonézia nian okos, tama ne’e mak ami Amizande Rezisténsia ba halo konfirmasaun ho irmaun Arif iha nia residénsia,” dehan Portavoz Joventude Rezisténsia Alito Rambo ba Jornalista sira liu husi konferénsia Imprénsa ne’ebé mak halo iha Sede Amizande Rezisténsia, Bemori.
Nia dehan, Arif Abdullah Sagram iha desponivel atu dada fila fali nia liafuan, no liafuan sira ne’ebé Amizande Rezisténsia no povu Timor-Leste tomak akompaña, liafuan ida ne’ebé sokadu ka ofensa ituan ba sira nia fuan.
“Soke, ofende no hanesan mós enjunta ba ema rezisténsia sira mak ida irmaun Arif Sagram hatete katak, “Timor-Leste Tiba-tiba merdeka”, ida seluk tan mak “jangan andalkan luta inan nian iha ai-laran”, ida ne’e ami sente katak irmaun Arif Sagram tenta atu halakon istória luta povo Timor nia iha durante okupasaun Indonézia, iha tinan barak nia laran,i dezrespeitu no dezvaloriza ba ita nia luta armada ne’ebé tinan barak ita halo kontra okupasaun Indonézia,” Nia dehan.
Tanba ne’e Amizande Rezisténsia hakarak hato’o ba públiku, Amizande Rezisténsia respeita posisaun polítika no idolojika ne’ebé irmaun Arif Abdullah Sagram ho sira seluk ne’ebé opta iha tempu ne’ebá.
Nia informa, Arif Abdullah Sagram halo ona esklaresimentu ba publiku ho pedidu husu deskulpa ona ba povu Timor-Leste tomak no ba familia saudozu sira, ne’ebé husu ba futuru hasai liafuan ho kuidadu nune’e labele soke no ofensa ba povu Timor-Leste nia fuan.
“Ida ne’e la’ós kestaun maibé ami husu para futuru bele kuidadu no hasai liafuan karik haree no kuidadu para la bele soke no ofende ema hotu liu-liu povo Timor, ida ne’e mak bolu média para ami bele fó klarifikasaun ba públiku i husu mós ba joven sira hakalma an, ita respeita posisaun irmaun Arif Sagram fó ona, tanba nia rekoñese nia aktus sira, nia rekoñese nia liafuan sira i horiseik nia mós hato’o ona deskupa ba ita,” Nia informa
Iha fatin hanesan Presidente Amizande Rezisténsia, Joao Choque afirma,ba ema hirak ne’ebé estadu fó konfiansa ba kna’ar importante ruma liu-liu kna’ar sira ne’ebé hanesan diplomata hodi representa nasaun ne’e kuidadu linguajen se lae nasaun seluk hamnasa ita ho linguanje sira ne’e.
“Tanba ita ba ko’alia iha nasaun iha li’ur, nasaun iha li’ur hamnasa ita, tanba ita mai reprezenta nasaun ida, depois ita ba iha li’ur ita hatun fali ita nia nasaun rasik iha ne’e ha’u hanoin lidera sira ne’ebé mak ka’er ukun ka ka’er instituisaun estadu sira atu tetu didi’ak sasán sira ne’e para hatur ema ne’ebé mak iha nasaunalizmu aas problema internal nasaun, ita resolve internal nasaun nian, ita la bele ba fó fali frakeza ba nasaun seluk hodi hatene hotu ida-ne’e,” dehan Presidente Amizande Rezisténsia Joao Choque.
Nia dehan, nu’udar akademista ida hakarak ajuda nasaun ne’ebé iha asunto ekonómika, asunto sosiál ka asunto seguransa, ko’alia ho matenek tuir ita nia akademista nian, se ita la mete Rezisténsia bainhira ko’alia sukat liafuan.
“Ema kuandu akademista ne’e nia ko’alia baze legál ne’e, resultadu husi peskiza la’ós ko’alia ema polítiku tenke hatene, sé nia hakarak hanorin povu Timor, hanorin ho liafuan mamar no di’ak kuandu ami ba nia fatin, husu nia perguntas ida ba nia, señór Arif , ita bo’ot uluk mete iha rezisténsia ka lae?, na’in dehan lae, sé o hatene o la mate rezisténsia entaun, o ko’alia tenke sukat o nian liafuan sira, o ne’e ha’u kondera o hanesan saida, staff iha kompañia ida o la iha saham iha kompaña ne’e, sé la iha saham entaun ko’alia sukat tanba o ne’e staff de’it,” Nia dahan.
Choque hatete, se ita nu’udar ema resistensia mak ko’alia ne’e hanesan motivasaun ba povu Timor-Leste, maibe nia la mete rezisténsia entaun kuandu ko’alia hanoin hafoin ko’alia sai
“sé ema rezisténsia nia maluk ko’alia ne’e motivasaun ba povu Timor-Leste, sé la mete rezisténsia di’ak liu ko’alia sukat, sukat para hodi lori sosiedade. Tanba o ne’e faze parte husi sosiedade ida ne’e, konstitusaun RDTL, garante o ihaTimo-Leste ne’e, mais o tenke hatene, Konstitusaun RDTL ida ne’e mak garante ba o ne’e, ne’e la’ós o nia esforsu, ne’e povo rihun atus 3 nia mate nia esforsu ne’e mak o ko’alia livre iha Timor ne’e, ha’u fó mensajen dala ida tan ba ema hotu ne’e mak la iha backgroud ka liña lolos atu lakohi ukun an ne’e, atu imi bele ko’alia livre mais imi tenke sente an, katak Konstitusaun ida fó livre o ko’alia ne’e la’ós o nia esforsu,”João Choque hatete
Tanba ko’alia livre ona entaun tenke konsidera fali ema sira ne’ebé harii Konstitusaun, la konsidera mak nia konsekuénsia mak ema hotu sei ataka ita liu husi media sira no balun hasoru direita hasoru ita.
Enkuantu Joventude Rezisténsia ne’e husu hodi hakalma an no hapara ona asaun brutalismu sira ne’e hodi ita hare fali buat foun ba futuru rai ne’e nian
“Tanba ne’e mak ha’u reforsa irmaun Rito Rambo, ba imi hirak ne’ebé mak agora dadaun laran kanek sente ofende hakalma an, ita bele infrenta 24 anos luta ba ukun an, ita mós bele infrenta ema ida de’it ko’alia kontra ita, para nasaun ne’e bele la’o, la bele ema ida depois destrubu buat hotu-hotu, ne’ebé ema sira ne’ebé mak hanoin bele atu halo asaun brutalismu ka ema barak sira iha media hapara ona imi nia asaun sira-ne’e mak ita haree fali, buat seluk ne’ebé mak importante ba ita futuru ba rai ida-ne’e,” Nia Konklui.
Jornalista: Aniceto da Silva
