
Dili 30 Maio 2026-Porta-voz, Moizes Alves hatete, Vitima Costançio Saldanha Bere hetan oho husi autor nain tolu, Atanasio, Amizu no Alito ho nia grupu halibur malu uma kain rua hodi hakotu Costançio Saldanha Bere nia vida iha loro 29 Maio 2026, akontese Saraf Aldeia Toko Baru, Suku Kuluhun Postu Administrativu Cristu Rei, Munisipiu Dili
“familia Vitima husi matebian Costançio Saldanha Bere hakarak klarifika ba publiku katak, ami nia oan ne’ebé hetan oho mate akontese iha sesta dia 29 de maio 2026 oras tuku 02 madrugada iha fatin Aldeia Toko Baru Suku Kuluhun ne’ebé oho husi autor sira Atansio Amizu no Alito ho sira nia grupu ne’ebé konsentra iha uma kain rua’ dehan Porta-voz, Moizes Alves liu husi komunikadu imprensa iha Kuluhun Saraf

Alende hahu halo asaun hodi hakotu Costançio Saldanha Bere nia vida autor sira konsentra iha Joaquim Simões ne’ebé Eis TNI ho nia oan mane Alito nia uma hafoin tama Vitima nia uartu laran hodi Oho Constançio Bere iha fatin ne’e
“husi uma nain Joaquim Simões eis TNI no oan mane Alito nia uma hodi mai Ta mate Costançio Saldanha Bere iha ninia kuartu laran” nia esplika
Nia salienta, akontesimentu ne’e mosu ona iha tinan kotuk loron 22 fulan Setembru autor sira ta kanek ona vitima Velentin Menezes Saldanha iha parte ulun ne’ebé kazu ne’e prosesu ona ba Ministeriu Publiku (MP) maibe seidauk hetan Julgamentu husi Tibunal Primeira Judiasial Primeira Instansia Dili (TJPID)
“antes akontesimentu oho mate Costançio Bere iha tinan kotuk dia 22 de setembru autor kriminozu Atanasio no Amizu ta kanek uluk Valentin Menezes Saldanha iha nia ulun, Prosesu hotu iha Ministeriu Publiku nia liman seidauk hetan julgamentu husi tribunal” nia hatete
Nia akresenta katak, husi vitima ho suspeitu hamosu konflitu ho dezentendimentu hodi halakon ema ida nia vida tan baliza rai no uma nian, antes Costançio Bere halakon vida problema ne’e resolve ona iha parte Autoridade Suku no to iha Sekretariu Estadu Terras no Propriedades (SETP) hod halo markasaun maibe suspeitu la simu desizaun husi Parte Autoridade (SETP) nian
“familia vitima ho suspeitu iha konflito ba dezentendimentu konaba baliza uma entre vitima no suspeitu, problema dezentendimentu ne’e resolve ona iha autoridade suku no ba to iha autoridade Terras e Propriedades no hetan ona markasaun husi DNTT iha dia 22 maio 2026 maibe Atanasio ho nia aman Paul Soares la simu desizaun ne’ebé ekipa Terras Propriedades hatur ona”
Enkuantu iha loron 23 Maio 2022 autor Atanasio, Amizu ho nia aman Paulo Soares ameasa ona Bernandu Saldanha Barros hodi dehan sei oho iha loron ida, nune’e husi ameasa ne’e Bernandu Saldanha Barros halo kordena autoridade lokal no keisa kedas iha Eskuadra Polisia Becora nian
“liu tiha loron ida autor Amizu Atanasio ho nia aman paulo soare iha dia 23 de maio 2022 halo ameasa ba señor Bernandu Saldanha Barros matebian nia aman katak señor Bernandu ami sei oho o iha loron balun. Iha loron ne’e kedan señor Bernandu kordena ho autoridade lokal hodi ba hato’o keisa iha Eskuarda Polisia Becora maibe suspeitu sira la obedese ba autoridade sira”

Nia hatete, liu tiha situasaun sira ne’e familia suspeitu sira sai husi uma ho nia sasan no nia animal sira ne’ebé hakiak hodi taka odamatan metin no la hela ona iha nia uma nune’e familia vitima sira sente la iha problema ona tanba sira mesak viziñu deit maibe realidade suspeitu sira halo planu hodi oho vitima Costançio Saldanha Bere iha nia kuartu laran
“liu tiha situasaun sira ne’e familia suspeitu sira muda tiha sira husi uma, sai husi uma inklui animal sira ne’ebé hakiak hodi taka odamatan metin, liu tiha sitausaun sira hanesan ne’e situasaun sira ne’ebé temi iha leten, ami familia la espera katak antisipasaun situasaun tanba ami senti dezentendimentu sira hanesan problema baibain tanba ami mesak viziñu deit nu fim realidade hatudu mai ami oin seluk afinal ema sira ne’e ou suspeitu halo hela planu hodi mai oho ami hodi rejulta sira mai ta mate ami nia oan Costançio Saldanha Bere nia vida iha kuartu laran sesta kalan dia 29 de maio 2026 oras tuku 02 madrugada” nia haktuir
Tuir imformasaun familia vitima sira halo agreesaun fisiku ba suspeitu nain ida hodi tama iha Hospital Nasional Guidu Valdares (HNGV) hodi baixa
Iha fatin hanesan Bernandu Saldanha Barros Aman matebian hatete, autor nain tolu Polisia Nasiona Timor-Leste (PNTL) asegura ona maibe antes seguransa sira asegura suspeitu Atanasio ne’e ho motor tama iha akontesimentu ne’e hodi gas makas dehan “nusa nusa” nune’e familia vitima halo asaun iha ne’e
“ida ne’e ami ladun hatene hau nu’udar aman rasik la iha imformasaun konaba ida ne’e la iha imformasaun tanba ami halo keisa iha eskuarda Becora hau ne’eba tuku rua labarik ne’e sira oho iha tuku rua hau halo keisa iha tuku rua”
“Depois ida fali mosu fali iha ne’e iha fali Seis oras ida tanba tuir informasaun hau rona husi iha eskuarda ne’e sira hatete dehan iha ne’e sei ema sei ran manas hela ema hotu-hotu sei nakonu iha ne’e ho intensaun ne’ebé maka sei triste teb-tebes ita nia suspeitu mai fali ho motor tama mai iha ne’e pois gas motor lian makas para motor depois aselera aselera depois husu dehan nusa nusa, ida ne’e maka mosu probelma iha ne’e mais ida ne’e problema komum, problema masa nian lahtene ema bar-barak ne’e se maka halo ida ne’e” nia haktuir
Entretantu, familia vitima hato’o rekomendasaun ba parte justisa hodi halo desizaun no investigasaun ho fuan nune’e bele hetan nia rejultadu ne’ebe diak no labele iha influensia politika ka grupu ruma iha laran no bele fo satisfasaun ba vitima sira hodi asegura estabilidade paz iha rai Timor-Leste ida ne’e
Jornalista: Aniceto Da Silva